ಕೃಷಿ ಪಂಚಾಯಿತಿ-ವರದಿ : by Akash B

ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು:
• ಡಾ.ಟಿ.ಎಸ್.ಚನ್ನೇಶ್ – ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣಕಾರರು
• ಶ್ರೀಮತಿ ಚುಕ್ಕಿ ನಂಜುಂಡಸ್ವಾಮಿ- ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣಕಾರರು
• ಡಾ.ಖಾದರ್ – ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಪ್ರಮುಖರು
• ಶ್ರೀಮತಿ ಅನಸೂಯಮ್ಮ- ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಪ್ರಮುಖರು
• ಶ್ರೀ ಕೆ.ಟಿ.ಗಂಗಾಧರ್- ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಪ್ರಮುಖರು
• ಶ್ರೀ ಕೆ.ಪಿ.ಸುರೇಶ – ನಿರ್ವಹಣೆ

ಕೃಷಿ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಬೆಳಗಿನ ಬದನವಾಳು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಉದ್ಘಾಟನ ಸಮಾರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣಕಾರರು ಹಾಗು ಮೂವರು ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಪ್ರಮುಖರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಕೆ.ಪಿ.ಸುರೇಶ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಾ.ಟಿ.ಎಸ್.ಚನ್ನೇಶ್, ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಶ್ರೀಮತಿ ಚುಕ್ಕಿಯವರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗು ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಸಭಿಕರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಇದ್ದವು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ಆನಂದತೀರ್ಥ ಪ್ಯಾಟಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯೂ ಇದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

ಚರ್ಚೆಯ ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಸ್.ಚನ್ನೇಶ್ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ತುರ್ತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವ ಮೂಲಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಕೃಷಿ ಇಂದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಹೊರತು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಕೊಲಂಬಸ್ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ನೆಲದ ಹುಡುಕಾಟ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆಸೆಗಳಿಂದ ಶುರುವಾದ ಪಯಣ ಇಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ತನಕ ಹೇಗೆ ಸಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ವಿಜ್ಞಾನಿ ಲೈಬಿಗ್ ನ ಗೊಬ್ಬರ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹಾಗು ಅದರ ನಂತರದ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನೇ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲೇ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರ ಇವೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಈ ನಡುವೆಯೂ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಜವಾದ ಹುಡುಕಾಟ ಆರಂಭ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ ಹಾಗು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ “ಐದು ಎಕರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ” ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ೧೩ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ರೈತರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಅವರೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವಂತ ಜನ, ಚಳುವಳಿ ಹಾಗು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಯಾರಾಗಲಿ ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣವೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಹೇಗೆ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆಯೋ, ಆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೃಷಿ ನಿಸರ್ಗದ ಅಪೂರ್ಣ ಅಣಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ಸುಸ್ಥಿರ ಬದುಕಿನೆಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಬೇಕೆಂದರು.

ರೈತ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಚುಕ್ಕಿ ನಂಜುಂಡಸ್ವಾಮಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಸರಿ ಸುಮಾರು ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಜಾಗತೀಕರಣ ದ ನಂತರದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗು ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೇಗೆ ಅನ್ಯರ ಪಾಲಾಗಿ, ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಕುಲಾಂತರಿ ಬೀಜಗಳು, ಅತಿಯಾದ ಒಳಸುರಿಗಳಿಂದ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯ ನಾಶ ಹಾಗು ಆ ಮೂಲಕ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದರು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮದ ಬಗೆಗಿನ ತಾತ್ಸಾರ, ಭೂಮಿ ಕಬಳಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಮುಂತಾದೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೃಷ್ಠಿಸಿ, ರೈತರನ್ನ ನಗಣ್ಯವಾಗಿಸಿ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಖಾಲಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅವರು, ಸುಸ್ಥಿರ ಬದುಕು ಹಾಗು ಕೃಷಿ ಇಂದಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎಂದು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಸುಸ್ಥಿರ ಬದುಕಿನ ಪಯಣದ ಕಡೆಗೆ ದಾರಿ ತೋರುವ ಈ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ಜನ ಬಂದಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು “ಇಂದು, ಭೂಮಿ ರೈತನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಎಲ್ಲರ ಸಮಸ್ಯೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಕೆಲ ಸಭಿಕರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಧಾರವಾಡದ ಶ್ರೀ ಸಂಜೀವ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಫುಕಾವುಕಾನ “ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿ” ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆಸುವ ನಿಜದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ರೂಪ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಯಾವಾದರೂ ಕೃಷಿಕರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಈಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇವೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ನಾಶ ಕೃಷಿ ಮೇಲೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದಾದ ನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಶುಂಠಿ ಬೆಳೆಯ ಅಪಾಯಗಳು, ಅಕ್ರಮ ಮರಳು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಹಾಗು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು. “ಭಗೀರಥ” ಸಂಸ್ಥೆಯ ಡಾ.ಟಿ.ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಮಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗು ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಈ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಆಶಯ ಹಾಗು ಶ್ರಮಸಹಿತ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಳೆ ಆಶ್ರಿತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು.

ನಂತರ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಡಾ.ಖಾದರ್ ಮಾತನಾಡಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮೂಲ ಕೊಂಡಿ, ನಮ್ಮ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಾಗಿರುವ ಪಲ್ಲಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದರು. ನಾವುಗಳು ಹಾಗು ನಮ್ಮ ರೈತರು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ ಹಾಗು ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರು. ಊಟದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಢ್ಯತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಅವರು, ನಾರಿನಂಶ ವಿಲ್ಲದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಿಂಡಿ ಊಟ ಸೇವನೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಜೀರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಏಕತಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, ಆಯಾ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಆಹಾರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಆಹಾರದ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನ ಪಡೆಯೋದೇ ಸುಸ್ಥಿರ ಬದುಕಿಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದರು.

ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ಆನಂದತೀರ್ಥ ಪ್ಯಾಟಿ ಅವರ ದೇಸಿ ಹತ್ತಿ ತಳಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಹಾಗು ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯವೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು

ನಂತರ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ರೈತ ಹೋರಾಟಗಾರ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಟಿ.ಗಂಗಾಧರ್ ಅವರು ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಮುನ್ನ ರೈತ ಶ್ರೀ ಬನ್ನೂರು ನಾಗರಾಜು ಅವರು ಸುಭಾಷ್ ಪಾಳೇಕಾರ್ ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಕೃಷಿಗಾಥೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು ಹಾಗು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪೊಗದಸ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸಮಾರೋಪ ನುಡಿಗಳನ್ನಾಡಿದ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಟಿ.ಗಂಗಾಧರ್, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ರೈತರ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಸಹ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ರೈತಪರ ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳ ನಿಜ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಸ್.ಚನ್ನೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆಯ ರುಚಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರು. ಈ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೇ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತ ನಮ್ಮ ರೈತರೆಲ್ಲರೂ ಅವನ್ನು ಬೆಳೆದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ಇತ್ತರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ “ಕೃಷಿ ವ್ಯವಹಾರ ಅಲ್ಲ ಅದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ”, ಹಾಗಾಗೇ ಅದನ್ನು “ಆಗ್ರಿಬಿಸಿನೆಸ್ಸ್ ಅನ್ನೊಲ್ಲ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾರೋಪ ಭಾಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು.

Advertisements

Education and Mother Tongue Panchayat news report: By Aishwarya Kirit

Badnavalu: Noted writer Devanooru Mahadeva speaking at the panchayat held on mother tongue as the medium of education, though not touching on the main idea of the panchayat, Mahadeva spoke about the importance of local governance.
He touched on how political parties should function and work for local needs; the central government need only suggest and not make decisions for the local bodies. The growing wealth disparity between the economic classes in the country was also spoken about.
Devanooru Mahadeva ended his talk with a poem he had written about the pain that mother earth goes through as her children think she’s mute and lifeless. But she is not; mother earth is a living breathing being whose voice needs to be heard.
Deenabandhu’s Prof. Jayadeva spoke next about the importance of education in the mother tongue, through his journey as an educationalist he has noticed that children who have been taught in their mother tongue do better in life. This has not been proven by any report as such yet.
Questioning when the English language became the language of prosperity, Prof. Jayadeva went on to talk about bringing back experiential learning. Experiential learning allows people to give back to society instead of just being ‘successful’ people who turn into parasites. Prof. Jayadeva ended his piece by talking about how personalities develop better when one learns in their mother tongue.
The next speaker, Gananath questioned the intention of the school syllabus that is in place now and how it does not equip children to lead sustainable lives.
He then continued the argument for experiential learning, and suggested schools bring in a class which teaches children how to repair broken items around the house. Which goes a long way in understanding the sustainable life.
Sanjeev Kulkarni differentiated between child labour and teaching children work and skills that have been passed down from generations. He also spoke of how important it was for teachers to be sensitised about the importance of sustainable living and how that will in turn help the children.
The last speaker of the panchayat was Umashankar Periodi, who drove home the point that sustainability is a long process and children have to get the same messages from both home and school.
He went on to talk about how competition in schools destroys the very concepts of sustainability. The schooling system should think of challenges that won’t push them into competition. Periodi, as the last speaker of the panchayat ended with putting responsibility on to the whole of society, not just the schools and teachers to think about the importance of the sustainable life.

A dream called Badanavalu: By Sharada Ganesh

Badanavalu is a small village tucked away between the boundaries of Mysore and Chamarajanagar districts of Karnataka. We can see this as an obscure station in the railway route that runs between Mysore and Chamarajanagar. One might miss it because the express trains do not stop here and the passenger trains stop for a few brief seconds. What may be easily forgotten as a small dot in a magnified view of a map, at closer look, has an astounding history behind its existence. The villagers, especially the elders, are full of stories from a bygone era.

In the last century, Gandhiji had visited this village. And the most interesting part is not the fact that he visited, but the reason behind his visit. Because, this was no ordinary village. Back in those days, when Gandhiji was advocating “Swaraj” and “Self-sufficient” villages, Badanavalu was a living example of one such model village. The Khadi and cottage industries Centre started by Shri. Tagadoor Ramachandra Rao was a flourishing enterprise, providing employment to the villagers and helping them produce some commodities, mostly hand-made. It played a major role in women empowerment as a majority of its employees were women, who could come and work at their convenience.DSC_0085

And not just the Khadi centre, Badanavalu was a leading supplier of milk, curds and other dairy products to all the nearby villages. Legend has it that, a dynamic woman named Parvathamma used to take this train everyday with her supplies of milk and curd for sale. And the train wouldn’t leave the station until she boarded! Such was the glory of this place and the people of this village. And this is what drew Gandhiji’s attention to this village. He came to experience this beautiful setup and see his dream of a self-sustained village come true.

DSC_0168The vast nine acre campus of the Khadi Centre would come alive every morning with the tinkling sound of women’s bangles and anklets, as they walked towards their spinning wheels. The tranquil atmosphere was broken by the welcome sound of the women’s laughter. The day would start with a daily prayer in front of the Gandhi Mantap. The various neatly constructed structures housed each unit like Khadi spinning, weaving, paper making.

Each building was decorated with its own garden with various flowering plants. The entire setup resplendent with brick walls, tiled roofs and well-trimmed garden gave a homely feel to the Centre. The hand spun yarn would go the weaving unit and any waste generated would feed the paper making unit. The paper making unit housed large machines that would process the pulp. Three living row houses served as quarters for any visiting officials and guests. The water needs were taken care by a well in the premises.

DSC_0150

But now, this place is desolate. The once flourishing industries are all shut down, barring a handful of looms that are still managing to exist. There is a deathly silence as you enter the campus. The tree roots are reclaiming the building and towering over them.The buildings are in various stages of ruin – some which are missing tiles, some whose walls have fallen down, some that just exist as a rubble heap, each of them speaking of neglect.

DSC_0179The quarters look like bombed homes, with the kitchen walls still covered in soot and the door frames decorated with vestiges of dried up mango leaves; a chilling reminder of life that was lived between these walls. The campus resembles an excavation site, a chapter from a history book.

The paper making workshop looks like a ghostly hall, with huge machines now standing silently, covered in cobwebs. The place is now house for bats that rest here during the day. A small black board with production log still adoring the wall, a reminder of work left incomplete. Although the pathways to these buildings are still visible, the gardens lining them are long dried and vanished. The entire setup looks like a miniature of how the planet would looks like without its people.

DSC_0141 DSC_0143 DSC_0149

The few women who still come here to work do so with their own determination and grit; driven by poverty, with nothing left to enthral or motivate them. They sit all day and spin yarn, rotating the wheel in an endless loop; their eyes glazed and looking away into a far off past. Some of these women are almost a hundred year old and have been working here for the past forty years. They have witnessed the grandeur and downfall of this place and yet, they continue to sit at their wheel, stoically, day in and day out, unmoved.DSC_0024

It is heartening to see their excitement when someone visits the centre and spends a few moments with them. They greet you with toothless smiles and gestures signalling “did you have lunch” and then nodding their heads when you ask them the same question. Their voices are drowned by the constant sound produced by the spinning wheels.

With the industry unable to provide work for the villages any longer, they are faced with a new challenge – of men migrating to nearby cities in search of daily labour. The women see their husbands and sons board the train each morning with the hope of securing some work, and returning late each night, often inebriated and abusive, from despair. The railway line which was their lifeline has suddenly turned into a curse. There is no milk or curd produced now, it is bought in packets from nearby towns. Severe water shortage has left them helpless. They are now depending on the fast depleting ground water for their needs, with bore-wells drilled as deep as a hundred feet. The place is scattered with structures that look meaningless and ridiculous, even – like a huge water tank with no water, a well that is completely dry, serving as home for pigeons, electricity poles and lines that run everywhere but with nothing to carry.

DSC_0160 DSC_0163 DSC_0157

But, all this is about to change. A few spirited people made this their home for the past twenty days and started a Satyagraha movement here for Sustainability of Villages. The Khadi campus was host to a large congregation of five thousand like-minded people from across the country, from various walks of life, who came here to stand for our villages; to stand for a dream called Badanavalu. Important issues were discussed and brainstormed. One could witness an atmosphere of high energy and positivity, with everyone resolving to do their bit towards sustainability of our villages. Even the tamarind tree at the entrance sprouted fresh green leaves, as though expressing its support.

DSC_0080Sustainability of villages, people losing their life because of migrating to cities, villages unable to provide basic facilities for them to live comfortably, Govt. policies, or the lack of it were some of the issues discussed on that day. Eminent scholars, experts in their fields, celebrities who care, activists from various sectors were part of the discussion panel. The Badanawal Declaration, blessed by Elders, senior Gandhians, proclaimed that GDP is an inadequate measure of growth, as it completely ignores human happiness; and that traditional practices like cattle herding, hand spinning and cooking should also be considered as wealth generators.

Our country, unlike western nations, has a rich tradition that boasted of villages that were self-sustained. The villagers had enough work, good food to eat and led respectable lives. But, a few industries and the lifestyle that goes with it, imported from the west, has lured people to move to cities and leave the villages and villagers ignored. We have trampled upon our traditional knowledge, shunned the grandmothers who told us these stories and burnt the land that gives us food. If we need to come out of this mess, we have to first recognize and respect our villages. We need to build a society that treats villages with respect and stop promoting the false notion we have created that “cities are rich; villages are poor”. The Badanavalu Convention was an effort to understand these and create a paradigm shift.

The people of Badanavalu had never experienced such warmth in years, they reciprocated with open doors. People came here to search for something within themselves – a true “Satyagraha” (Search for Truth) and left with a fresh mind filled with enthusiasm and new ideas. This movement gave a new hope to a lost cause; like a battered army receiving enforcements when they are at the verge of surrender. The people have something to look forward to and talk about in the days to come. And, the cycle continues.

चामराजनगर से पदयात्री बदनवाल के लिए चल पड़े: रवीन्द्र त्रिपाठी

कर्नाटक के सुदूर दक्षिण में है चामराजनगर। तमिलनाडु और केरल से सटा हुआ। चामराज भगवान शंकर का नाम है। चामराज नाम के एक स्थानीय राजा भी हुए जिनके नामपर ये शहर औऱ जिला है। चामराजनगर में है दीनबंधु आश्रम है जो अनाथ या परित्यक्त बच्चों के लिए घऱ है। बिल्कुल घऱ जैसा। आप इसके हर बच्चे के चेहरे पर ऐसी खुशी पाएंगे जो आम तौर पर बच्चों में पाई जानी चाहिए। इसे चलाते हैं श्री जयदेव जो प्राणीशास्त्र के विद्यार्थी और प्राध्यापक रह चुके हैं लेकिन पिछले कई वर्षों से उन बच्चों के लिए संस्था चला रहे हैं जिनके या तो माता पिता नहीं हैं या हैं भी तो वे इस हालत में नहीं कि अपने बच्चों को लालनपालन कर सकें। दीनबंधु एक सफल प्रयोशाला है।

16 अप्रेल को इसी दीनबंधु आश्रम से बदनवाल के सत्याग्रहियों का काफिला निकला। इसमें बच्चे भी हैं, युवा भी और उम्र दराज भी। दो विदेशी वॉलंटियर भी हैं- तेरेसा और तमारा। तेरेसा जर्मनी की हैं और तमारा स्विटजर लैंड की। पदयात्रियों में औऱ भी लड़किया हैं। दीनबंधु में प्रशासन का काम देऱ रही प्रज्ञा हैं। प्रज्ञा ने एक नुक्कड़ नाटक भी तैयार किया है जिसमं विदेशी यानी पश्चिमी उपभोक्तावादी जीवन पद्धति की गहरी आलोचना है। इस नुक्कड़ नाटक में स्थानीय नाट्य शैली कोलवेटा के तत्व हैं। कोलवेटा डांडिया से मिलता जुलता है। दीनबंधु आश्रम से जब पदयात्रियों का काफिला निकला तो स्थानीय चामराज मंदिर में रुका जहां ये नुक्कड़ नाटक खेला गया। फिर वहां से बारह किलोमीटर दूर बदनगुप्पे गांव में गया। गांव के निवासियों ने पदयात्रियों का स्वागत किया। वहां के स्थानीय निवासी अब्दुल गफ्फार ने बताया कि गांव के लोग बदनवाल सत्याग्रह को अपना समर्थन दे रहे हैं।

चामराजनगर में वर्षा कम होती है इसलिए धान की खेती भी कम होती है। जिस चीज की फसलें यहां ज्यादा होती हैं- वे हैं मड़वा (या रागी), गन्ना औऱ केला। इसके अलावा यहां बड़ी संख्या में नारिलय के पेड़ भी हैं। मड़वा यहां के खाद्य पदार्थ का मुख्य हिस्सा है। मड़वे का दोसा भी बनता है और उसे सिंझा कर गोला बनाकर भी खाया जाता है। पीसा हुआ सिंझा कर उस तरह भी खाया जाता है जैसे उत्तर भारत में लोग दलिया खाते हैं। उसमें चाहें तो मट्ठा या दही भी डाल सकते हैं। चूंकि चामराजनगर में बारिश कम होती है इसलिए जैविक खेती की संभावनाएं यहां अधिक हैं और व्यावसायिक खेती की कम। देश के कई हिस्सों की तरह यहां भी भू-जल का स्तर नीचे गिर रहा है और खेती पर दबाव भी बढ़ रहा है। इसलिए भी बदनवाल सत्याग्रह के लिए समर्थन बढ़ रहा है।

चामराजनगर से निकले बदनवाल के सत्याग्रही यात्रा के दौरान मौजमस्ती भी कर रहे हैं। नटराज नाम के एक सज्जन दावणगिरि जिले से इस सत्याग्रह में भाग लेने यहां आए हैं। पदयात्रा के दौरान उन्होंने कुछ किलो मीटर तक पीछे मुड़कर चलने का सिलसिला शुरू किया। यानी सब लोग आगे देखते हुए चल रहे थे तो वे पीछे देखते हुए। उनकी देखादेखी दोनों विदेशी वालंटियर तमारा और तेरेसा भी उसी तरह चलने लगीं औऱ फिर दो तीन और लड़किया भीं। इस सबसे पदयात्रियों में एक नवीन ऊर्जा और उत्साह का संचार भी हुआ। नटराज ने इस सबका एक सिद्धांत भी प्रतिपादित किया। उनका कहना था कि हम सब विकास की  एक दिशा  में इतने आगे बढ़ गए हैं कि अब कुछ समय तक पीछे जाना होगा और जीवन जीने की शैली बदलनी पड़ेगी। खेती की शैली बदलनी होगी। और एक शहर में सौ ऐसे लोग हो जाएं जो उपभोक्तावादी जीवनशैली छोड़ दैं – यानी कोल्डड्रिंक पीना छोड़ दें, टीवी देखना-रखना छोड़ दें, आर्गेनिक या जैविक खेती से उपजे अनाज को ही खाएं, वैसे ही परिवार में अपने बेटे-बेटियों की शादी करें जो इस तरह की जीवन शैली बिताते हैं- तो दूसरे शहरों और गावों में भी लोग इसे अपनाने लगेंगे।

चामराजनगर के इन पदयात्रियों का दल 19 अप्रेल को बदनवाल पहुंचेगा।

बदनवाल के लिए मैसूर से पदयात्रा शुरू: रवीन्द्र त्रिपाठी

: रवीन्द्र त्रिपाठी

बदनवाल सत्याग्रह के लिए मैसूर से पदयात्रा  15 अप्रेल के दिन शुरू हो गई। इस सत्याग्रह के लिए कर्नाटक के कुछ जगहों से यात्राएं निकल रही हैं जो 19 अप्रेल को बदनवाल पहुंचेंगीं। पहली यात्रा हेग्गड़ा देवन कोटे से शुरू हो चुकी हैं जो बदनवाल से लगभग 80 किलोमीटर दूर है। दूसरी यात्रा आज मैसूर से शुरू हो गई। तीसरी कल यानी 16 अप्रेल को चामराजनंगर से शुरू होगी और चौथी 17 अप्रेल को अमृतभूमि से । अमृतभूमि कर्नाटक के दिवंगत किसान नेता प्रो नंजुंडास्वामी की प्रयोगभूमि रही है। प्रो नंजुंडास्वामी की पुत्री चिकी आजकल उस प्रयोगभूमि की देखभाल कर रही हैं। पदयात्री अपने साथ अलग अलग जगहों-गावों और कस्बों से मिट्टी भी ला रहे हैं जिसे  बदनवाल के खादी केंद्र में स्थापित किया जाएगा। कुछ पदयात्री बैलगाड़ी लेकर भी यात्रा करनेवाले हैं।

मैसूर से शुरू हुई बदनवाल यात्रा मैसूर विश्वविद्यालय के पास एक पार्क से शुरू हई। शाम पांच बजे के करीब कई रंगकर्मी, कलाकार, लेखक, सामाजिक कार्यकर्ता- सच्चिदानंद, तनूजा, पा मलेश, केपी सुरेश, जनार्दन, माईम रमेश, नागचंद्रा, प्रो शिवराजप्पा. तुकाराम आदि, पार्के में जुटे। कार्यक्रम का आरंभ गांधी जी के प्रिय भजन `रघुपति राधव राजाराम’ से हुआ और इसके बाद कई रंगकर्मियों और सामाजिक कार्यकर्ताओं ने कई गीत गाए। मैसूर की रंगसंस्था `निरंतरा’ के रंगकर्मियों ने भी कुछ गीत पेश किए। फिर बदनवाल सत्याग्रह का जो प्रकाशित पर्चा है उसे पढ़ा गया। पर्चे में बदनवाल सत्याग्रह के मूल मकसद को बताया गया है जो टिकाऊ जीवन पद्धति के समर्थन में है। लगभग तीन से चार सौ के बीच लोगों ने यात्रा शुरू की जो महात्मा गांधी की प्रतिमा पर माल्यार्पण से आरंभ हुई। यात्रा में शामिल सत्याग्रहियों ने युवा से लेकर प्रौढ़ और वृद्ध – यानी कई उम्र के थे। पदयात्री बदनवाल सत्याग्रह के पक्ष में नारे लगा रहे थे।

बदनवाल सत्याग्रह को लिंगायत समुदाय के दो स्वामियों का भी समर्थन मिला। एक तो हैं  सिद्धेश्वरा स्वामी जी जो इस समुदाय में अपनी सादगी के लिए भी प्रसिद्ध हैं। उनका केंद्र बीजापुर है। वे जब प्रवचन करते हैं जो उनको सुनने के लिए कई बार इतने लोग आते हैं कि  सिनेमा हॉल भी बंद करना पड़ता है। वे सिर्फ चालीस मिनटों का प्रवचन देते हैं। सिद्धेश्वरा स्वामी जी  सादे वेश में रहते हैं औऱ अक्सर रेल से यात्रा करते हैं। हा, अगर कोई गाड़ी भेज दे तो अलग बात है। छोटे कद से स्वामी जी अपने कुरते की जेब में पॉकेट भी नहीं रखते। वे कल यानी 14 अप्रेल को बदनवाल पहुंचे और प्रसन्ना से मिलकर इस सत्याग्रह को  अपना समर्थन दिया।  जो दूसरे लिंगायत स्वामी कल बदनवाल पहुंचे वे थे जगतगुरु शिवरात्रि देसीकेंद्र जी (सुत्तुर मठ)। उन्होंने बदनवाल में हुई जनसभा को भी संबोधित किया। शिवरात्रि देसीकेंद्र जी शिक्षा और स्वास्थ्य की कई संस्थाएं चलाते हैं। कर्नाटक में भी और यहां से बाहर भी। बदनवाल गांव के निवासियों में ज्यादातर या तो लिंगायत हैं या दलित। दोनों समुदायों के बीच तनाव का इतिहास भी रहा है। लेकिन कल अंबेडकर जयंती के मौके पर खादी केंद्र में हुए कार्यक्रम में  दोनों समुदाय के लोग मौजूद थे।